Hangi durumlarda omuz protezi cerrahisine ihtiyaç duyulur?

​Genel olarak omuzda ağrı ve hareket kısıtlılığı ile seyreden hastalıklarda, hastanın yakınmalarının ilaç tedavisi ve hayat tarzı değişiklikleriyle geçmediği durumlarda omuz protezi cerrahisi ön plana çıkan bir tedavi yöntemidir. Omuz protezlerinin tedavisinde sıklıklatercih edildiği hastalıklar omuz eklemi kireçlenmesi, omuz ekleminin ilerleyici harabiyeti ile seyreden romatizmal hastalıklar, humerus başınının beslenmesinin ve dolayısıyla yapısının bozulduğu avasküler nekroz, uzun süreli rotator manşet kas yırtıklarının neden olduğu"manşet yırtığı artropatisi" ve fonksiyonel bir kaynama eldesi olasılığının düşük olduğu çok parçalı humerus kırıklarıdır.

 

Omuz protezi çeşitleri nelerdir?

Total anatomik omuz protezi: Bu protezlerde eklemi oluşturan humerus başı, glenoid normal anatomiyi taklit edecek şekilde sentetik materyaller ile değiştirilir. Uzun dönem dünyada en sık uygulanan omuz protezi çeşidi olmuştur. Total anatomik omuz protezi ile başarılı sonuç elde edebilmek için rotator manşet kaslarının sağlam ve fonksiyonel olması gerekir.

Parsiyel omuz protezi (hemiartroplasti): Parsiyel protezde ise eklemi oluşturan her iki yüzey yerine sadece humerus başı değiştirilir. Parsiyel protezin tercih edilebildiği durumlar uygun kaynamanın elde edilemeyeceği ön görülen humerus başı kırıkları, nadir de olsa sadece humerus başının etkilendiği kireçlenmeler ve humerus başının beslenmesinin bozulduğu 'avasküler nekroz'dur. Parsiyel protez cerrahisinin de ön koşulu sağlam ve fonksiyonel rotator manşet kaslarının varlığıdır.

Ters omuz protezi: Günümüzde giderek artan sıklıkta uygulanmakta olan protez çeşididir. Bu protez çeşidinde de eklemi oluşturan her iki yüzey değiştirilir. Bu yönüyle total anatomik omuz protezlerine benzese de önemli bir farklılığa sahiptir. Ters omuz protezinde yuvarlak şekilli sentetik materyal kürek kemiğinin uzantısı olan glenoide yerleştirilirken bu yuvarlak yapıya yuva görevi yapacak olan sentetik materyal ise humerusun (kol kemiği) üst kısmına yerleştirilir. Bu tip protezlere "ters omuz protezi" denilmesinin nedeni işte bu farklılıktır. Protez tasarımının getirdiği eklemin dönme merkezinin yerinin değişmesi omuz ekleminin biyomekanik özelliklerinin değişmesi ile sonuçlanır. Biyomekaniği değişen omuz ekleminde deltoid kası eskisinden çok daha önemli ve fonksiyonel bir hal alır. İşte bu nedenle ters omuz protezleri omuzdaki rotator manşet kas yırtıklarının neden olduğu, omuz ekleminde yapısal ve fonksiyonel bozulma ile karakterize "manşet yırtığı artropatisi"nin tedavisinde çok önemli bir yere sahiptir. Ayrıca diğer protez tipleri ile başarılı sonuç elde edilemeyen olgularda, çok parçalı bazı humerus üst uç kırıklarının tedavisinde tercih edilir.

 

Omuz protezi cerrahisinin komplikasyonları nelerdir?

​Her cerrahi işlem gibi omuz protezi cerrahisinde de bazı komplikasyonlar görülebilir. Bu komplikasyonların birçoğu tedavi ile ortadan kaldırılabilir. En sık görülen komplikasyon enfeksiyondur. Yüzeyel enfeksiyonlar antibiyotik ile tedavi edilebilirken derin enfeksiyonlar yıkama, protezin çıkarılması gibi ek cerrahi müdahaleler gerektirebilir. Erken dönemde nadiren de olsa sinir hasarı görülebilir ancak genellikle kendiliğinden iyileşme sağlanır. Uzun dönemde protezde dislokasyon(çıkık), gevşeme ve aşınma görülebilir. Sorunlu prostetik komponentin değiştirilmesi ile tedavi mümkündür.

 

Cerrahi sonrası takip nasıl olur?

​Genellikle cerrahi sonrası hastanede kalış süresi 2-4 gündür. Ameliyat sonrası ilk gün dirsekler masa üzerinde olacak şekilde hastanın kendi yemeğini kendisinin yemesi teşvik edilir. 4-6 hafta süre kol askısı kullanılır. Bu süreçte 2 kilogramdan fazla ağırlık kaldırılmasına müsaade edilmez. Genellikle 2. hafta ve 6. haftada kontrol muayenesi gerçekleştirilir. Muayene bulgularına göre her hasta için özgün egzersiz programı oluşturulur. 

 

Omuz protezinin sağladığı iyileşme geçici midir?

​Uygun teknikle yerleştirilen omuz protezinin 15-20 yıl sorunsuz kullanımı mümkündür. Bu sürenin sonunda protezin komponentlerinde aşınma gelişebilir. Revizyon cerrahisi olarak adlandırılan ikinci bir cerrahi ile aşınmış olan komponentler yenileri ile değiştirilebilir, kazanılan iyilik hali korunabilir.